Zwemmen en recreatie in open water

Openwaterzwemmen is populair

Openwaterzwemmen wint aan populariteit in Vlaanderen. Steeds meer burgers zoeken verkoeling, ontspanning of sportieve uitdaging in rivieren, kanalen, meren of ander natuurlijk water. De klimaatverandering, met warmere zomers en een groeiende vraag naar ruimte voor sport en ontspanning in de natuur, versterken deze trend.  

Vlaanderen stimuleert lokale besturen om de mogelijkheden voor openwaterzwemmen uit te breiden en nieuwe locaties in te richten waar veilig gezwommen kan worden. De Vlaamse Overheid voorziet hiervoor sinds 2024 een versoepeld regelgevend kader en een praktische leidraad met een stappenplan om aan de slag te gaan. 

Op deze pagina vind je alles wat je moet weten als je zelf een plek voor openwaterzwemmen wil inrichten.

Wie speelt welke rol?

In Vlaanderen zijn verschillende overheidsinstanties betrokken bij het openwaterzwemmen.

Departement Omgeving: bepaalt het milieuwettelijk kader (VLAREM) waarbinnen openwaterzwemmen en zwemzones juridisch mogelijk zijn.

Departement Zorg: waakt over de volksgezondheid en veiligheid, volgt de waterkwaliteit op en keurt de verplichte risicobeoordelingen voor zwemlocaties goed.

Vlaamse Milieumaatschappij (VMM): staat in voor de monitoring en rapportering van de waterkwaliteit (kijk zeker eens op kwaliteitzwemwater.be)

Agentschap Natuur en Bos (ANB): bewaakt de natuurbelangen en beoordeelt of openwaterzwemmen verenigbaar is met de doelstellingen van natuur- en bosgebieden.

De Vlaamse Waterweg nv: beheert de bevaarbare waterlopen en beoordeelt of en waar zwemmen veilig mogelijk is in functie van scheepvaart en waterbeheer.

Lokale besturen: nemen het initiatief op het terrein, werken zwemlocaties uit en staan in voor de organisatie, signalisatie en communicatie naar zwemmers.

Ondersteuning Sport Vlaanderen

De Vlaamse Regering wil deze legislatuur extra inzetten op openwaterzwemmen. Die ambitie is opgenomen in het Vlaams Regeerakkoord en in de beleidsnota Sport 2024-2029.

Sport Vlaanderen maakt het eenvoudiger om nieuwe locaties te realiseren. Via een raamovereenkomst kunnen initiatiefnemers beroep doen op experten voor voorbereidende onderzoeken. Het Netwerk Lokaal Sportbeleid en partners (IdeaConsult, Antea en Envicas) ondersteunen bij de keuze van een geschikte locatie en bij het opmaken van een risicoanalyse, communicatieplan en exploitatieplan.

Sport Vlaanderen voorziet ook financiële steun. Er zijn subsidies voor het voorbereidende studiewerk én voor de inrichting van een pop-up of permanente zwemlocatie (bv. steigers, pontons, boeien, veiligheid en toegankelijkheid). Per zwemplek is tot €100.000 steun mogelijk.