Aan de slag
Leidraad openwaterzwemmen
Het Departement Zorg voorziet een leidraad ‘openwaterzwemmen’ om initiatiefnemers te ondersteunen in de realisatie van openwaterzwemplekken en dan vooral hoe men een vrije zwemzone kan realiseren. De leidraad is een stappenplan en biedt hulp bij de zoektocht naar een geschikte locatie, de opmaak van een risicoanalyse en de communicatie naar bezoekers. De leidraad is gratis beschikbaar op de website van de Vlaamse Overheid.
- Plaatsbepaling
De leidraad bevat een methodiek die lokale besturen kan helpen om potentiële locaties te onderzoeken en aan te duiden. In deze fase is het van cruciaal belang om de beheerder van het wateroppervlak en eventueel andere betrokken partijen als de Vlaamse Waterweg, de Vlaamse Milieumaatschappij en het Agentschap Natuur en Bos te betrekken.
- Risicoanalyse
Een vrije zwemzone moet beschikken over een risicoanalyse die goedgekeurd is door het Departement Zorg. Dit betekent dat de risico’s en de voorzorgsmaatregelen in kaart gebracht moeten worden. De leidraad bevat een sjabloon om zo’n risicoanalyse op een professionele manier op te stellen.
Voorbeelden van vaak voorkomende risico’s zijn instabiele oevers, temperatuurovergangen, stroming of de aanwezigheid van sluizen of bruggen. Daarnaast moet er aandacht besteed worden aan de problematiek van ‘blauwalgen.’
- Stedenbouwkundige melding
Voor de exploitatie van een vrije zwemzone is geen vergunning, maar wel een melding klasse 3 nodig. Het college van burgemeester en schepenen dient akte te nemen van de melding binnen een termijn van 20 dagen.
- Exploitatieplan
Een risicobeoordeling is verbonden met het exploitatieplan van de vrije zwemzone. Uit de risicobeoordeling zullen maatregelen komen die de exploitant zal uitvoeren. De maatregelen kunnen zowel praktisch van aard zijn, als te volgen procedures. Voorbeelden hiervan zijn het organiseren van monsternames voor de waterkwaliteit, onderhoud en schoonmaak.
- Communicatie
Het sluitstuk van een veilige vrije zwemzone is een duidelijke communicatie. Ter plaatse moet een infobord staan waarop bezoekers op een snelle, toegankelijke en positieve manier informatie vinden over de waterkwaliteit, veiligheid en hygiëne en eventuele verboden. De recreant moet ter plaatse immers in staat zijn de risico’s in te schatten en een geïnformeerde beslissing te maken om al dan niet te zwemmen.
Het departement Zorg organiseerde in 2025 een webinar over de organisatie van vrije zwemzones. Je kan het webinar hier herbekijken.
Download onze app van de trainersschool
Download onze app van Sport Vlaanderen
