In oktober 2016 zond het Nederlandse televisieprogramma ZEMBLA de reportage “Gevaarlijk spel” uit over de mogelijke gezondheidsrisico's van sporten en kunstgrasvelden. Deze uitzending deed heel wat stof opwaaien, zelfs tot over de grenzen. In een tweede uitzending van ZEMBLA in februari 2017 (“Gevaarlijk spel, het vervolg”) onderzocht een team van de Vrije Universiteit van Amsterdam de effecten van stoffen die uitlogen uit rubbergranulaat.

Een evaluatie van het Europese agentschap ECHA van de beschikbare onderzoeken naar de gezondheidseffecten van gerecycleerd rubber op kunstgrasvelden wijst intussen uit dat het risico voor sporters, inclusief kinderen en mensen die de velden aanleggen, heel laag is. ECHA voerde het onderzoek uit in opdracht van de Europese Commissie en leverde einde februari 2017 het rapport op. Wij zetten de belangrijkste informatie op een rijtje voor u.

Actueel

In kunstgrasvelden voor voetbal, rugby, lacrosse wordt vaak rubbergranulaat verwerkt als instrooimateriaal om ze duurzamer en weerbestendig te maken, en ook voor extra schokdemping en grip. Rubbergranulaat wordt veelal gemaakt van oude autobanden. Het granulaat kan een aantal potentieel gevaarlijke stoffen bevatten, zoals polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK’s), metalen en ftalaten. Vandaar de bezorgdheid over de veiligheid van kunstgrasvelden en -speelterreinen.

 

In juni 2016 heeft de Europese Commissie ECHA (European Chemicals Agency) verzocht na te gaan of de aanwezigheid van dergelijke stoffen in gerecycled rubbergranulaat in synthetische velden een risico voor de gezondheid van de algemene bevolking kan vormen, met inbegrip van kinderen, beroepsspelers en werknemers die de velden installeren of onderhouden. ECHA beoordeelde de gezondheidsrisico’s door te kijken naar de blootstelling in termen van huidcontact, inslikken en inademen. De bevindingen werden in februari 2017 gepubliceerd, waarbij ECHA concludeerde dat er hoogstens sprake was van een zeer laag niveau van bezorgdheid over blootstelling aan de korrels. De kans op het krijgen van kanker na levenslange blootstelling aan rubbergranulaat werd zeer gering geacht, gezien de concentraties PAK’s die werden gemeten op de Europese sportvelden waar monsters genomen waren.

Naast de bevindingen van ECHA heeft het Nederlandse Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) begin 2017 een studie uitgevoerd naar de gezondheidsrisico’s van rubbergranulaat dat in Nederland is gebruikt, waaruit bleek dat de beoefening van sport op deze velden veilig is. Net als in de conclusies van het verslag van ECHA bevatte de studie echter een aanbeveling om de wettelijke concentratielimieten van PAK’s in rubbergranulaat (1) verder te verlagen, met name rekening houdend met de beperkingen die gelden voor consumentenartikelen. De Europese commissie heeft advies gevraagd bij het Comité voor sociaal-economische analyse (SEAC) en het Comité voor risicobeoordeling (RAC) en zal daarna een besluit meedelen om de totale concentratielimiet van acht PAK’s te verlagen in rubbergranulaat. (laatste update - o.a. timing - te vinden op Rubberkorrels en -strooisel op sport- en speelvelden - ECHA (europa.eu))

 

Parallel loopt er ook een Europees onderzoek naar de beperking voor microplastics (2) die doelbewust aan producten (d.w.z. stoffen en mengsels) worden toegevoegd. Microplastics worden ook gebruikt als zacht instrooimateriaal op kunstgrasvelden. Ook hier zal de Europese Commissie een besluit nemen nadat SEAC en RAC advies hebben gegeven. (laatste update - o.a. timing - te vinden op Microplastics - ECHA (europa.eu))

Rapport (2018) Rubbergranulaat in kunstgrasvelden

In het rapport "Rubbergranulaat in kunstgrasvelden' vind je een heldere uitleg over de gezondheidsimpact van rubber in kunstgrasvelden.

  1. Het legt uit wat een kunstgrasveld is en uit welke infill een kunstgrasveld kan bestaan.
  2. Het verwijst naar de reportage van Zembla die de problematiek aankaart.
  3. Er wordt duiding gegeven over de stoffen die een impact kunnen hebben op de gezondheid.
  4. Je krijgt een overzicht van de verschillende vigerende wetgeving op de verschillende beleidsniveaus en wie verantwoordelijk is voor welk deel van het thema.
  5. Een overzicht wordt gegeven van de kunstgrasvelden in Vlaanderen.
  6. Een oplijsting van de meest recente en onafhankelijke onderzoeken naar gezondheidsimpact wordt meegegeven.
  7. De adviezen van FOD Volksgezondheid en het Agentschap Zorg en Gezondheid worden meegegeven
  8. De acties van minister van sport Philippe Muyters
  9. Een transparant overzicht waar je extra informatie kan vinden over de de verschillende aspecten die gelinkt zijn met het dossier kunstgrasvelden alsook specifieke informatie over bepaald jargon dat gebruikt wordt.

  

Waar in Vlaanderen vind je kunstgrasvelden?

De kaart geeft je een overzicht van de bestaande kunstgrasvelden in Vlaanderen. Het is een interactieve kaart die volgende informatie bevat over de kunstgrasvelden:

  1. Het soort infill dat werd gebruikt
  2. De kunstgrasvelden die onderzocht werden door Recytyre
  3. De kunstgrasvelden met analyse resultaten
  4. SBR-gecertificeerde kunstgrasvelden
  5. De kunstgrasvelden die ondersteund werden met Vlaamse middelen via het Vlaams sportinfrastructuurplan

De gegevens werden verkregen van de exploitanten en/of eigenaars. Deze kaart is een dynamische kaart en zal aangevuld worden indien er recentere gegevens worden overgemaakt aan Sport Vlaanderen. 

Indien er onjuiste informatie op staat of indien de informatie nog niet volledig is, kan u contact opnemen met Sebastiaan Seghers (sebastiaan.seghers@sport.vlaanderen). Hij zorgt voor de aanpassingen aan het kaartmateriaal.

 

Versie 25/01/2018

Zijn de velden aangelegd in het kader van het Vlaams Sportinfrastructuurplan in regel met de vigerende REACH-verordening?

De 63 kunstgrasvelden, door Vlaanderen gesubsidieerd via het Vlaams Sportinfrastructuurplan, zijn ingevuld met zand en gerecycleerde rubber (SBR). De opdrachtnemer bij de bouw van de kunstgrasvelden heeft, met het oog op de afgifte van de beschikbaarheidscertificaten, moeten aantonen dat de velden voldoen aan de vooropgestelde beschikbaarheidseisen conform de huidige bestaande normering, waaronder de VLAREMA wetgeving en de DIN 18035-7 norm voor zware metalen.  Alle producten in het gamma van de leverancier zijn dus volledig conform aan de huidige Europese REACH-norm voor mengsels.

Hoe wordt rubbergranulaat gemaakt?

Wil je weten hoe rubbergranulaat wordt gemaakt? In onderstaand filmpje kan je het productieproces volgen van naald tot draad.